Je bent hier: Gouverneur > Oost-Vlaanderen op de kaart > Cultuur en erfgoed > Erfgoed

Erfgoed

" Als wij ons vandaag mogen verheugen over het bezit van een aantal fraaie oude gebouwen, dan is dit in niet geringe mate te danken aan de inventiviteit van onze voorouders die steeds weer in staat waren om nieuwe bestemmingen voor oude structuren te bedenken. "  

Cultureel erfgoed

Als Oost-Vlaming worden we bijna dagelijks met het onroerend erfgoed geconfronteerd. Gebouwen en andere, kleinere monumenten vertellen ons iets over onze cultuur, over de ontwikkeling van onze samenleving, hoe er in onze streken door de eeuwen heen werd geleefd en gewoond. Het erfgoed is als materiële getuige van het verleden een bouwsteen van onze identiteit, onze culturele biografie. Het cultureel erfgoed omvat alle tastbare ( voorwerpen, gebouwen, archeologische sporen, oude partituren...) en immateriële ( tradities, verhalen...) overblijfselen van onze beschavingsgeschiedenis waaraan we als samenleving waarde hechten.

Het integraal erfgoedbeleid

De jongste jaren buigen erfgoedzorgers zich over het geheel van het cultureel erfgoed met ruime aandacht voor de onderlinge verbanden, en hebben ze oog voor alle facetten van de erfgoedzorg: het inventariseren en wetenschappelijk onderzoeken van het erfgoed, de wettelijke bescherming, het bewaren en het ontsluiten. Het provinciebestuur vervult hierbij een voortrekkersrol. Ze doet dat ook op het vlak van het "geïntegreerd erfgoedbeleid", waarbij een wisselwerking wordt nagestreefd tussen het cultureel erfgoed en andere maatschappelijke sectoren zoals cultuurtoerisme, onderwijs, ruimtelijke ordening, stads- en regio-ontwikkeling, plattelandsbeleid, de zorg voor de regionale landschappen.

Het provinciebestuur hecht ook veel belang aan het niet-beschermde erfgoed, het onderhoud van de monumenten en hun interieurs, en de ontsluiting en maatschappelijke integratie van het erfgoed. Zij concretiseert dit beleid door het verstrekken van subsidies, door tentoonstellingen en publicaties, door het vervullen van een steunpuntrol en door de uitreiking van de provinciale prijzen voor Architectuur en voor Cultureel Erfgoed.

Provinciale Prijs voor Cultureel Erfgoed

De erfgoedprijs wordt toegekend aan een persoon, vereniging of instelling die zich bijzonder verdienstelijk heeft gemaakt voor de maatschappelijke integratie van het Oost-Vlaams materieel cultureel erfgoed door ontsluiting, onderhoud en/of herbestemming.

• 2004: de winnaar van deze eerste editie was de Werkgroep Oost-Vlaanderen van de vzw Levende Molens. Al 20 jaar ijvert de vereniging voor het behoud van wind- en watermolens in onze provincie. Dankzij hun blijvende inzet worden 17 Oost-Vlaamse molens opnieuw ingebruik genomen en onderhouden. Er waren eervolle vermeldingen voor de vzw De Koninklijke en Ridderlijke Hoofdgilde van Sint-Michiel in Gent en voor het project 'erfgoedsite Cortewalle'.
• 2006: de prijs ging naar Erfgoed vzw Oosterzele. In samenwerking met het gemeentebestuur, vele vrijwilligers en verenigingen maakte de vzw van de gerenoveerde pastorie van Moortsele een echt 'erfgoedhuis', een thuisbasis voor lokale erfgoedfactoren. Hiermee toont het provinciebestuur zijn waardering voor de vele privé-eigenaars en vrijwilligers, openbare besturen en verenigingen die de samenleving zeer nauw proberen te betrekken bij waardevolle projecten in de archeologie en de monumenten- en landschapszorg. Eervolle vermeldingen gingen naar 'Een dodelijke vergissing: het bombardement van 11 mei 1944 op Lokeren' van de Lokerse Cultuurraad en 'De Ephemerist, zakbibliothecaris van de Veldstraat', van de vzw Elektrischer Snellseher.
• 2008: de prijs werd toegekend aan het Sint-Janscollege uit Sint-Amandsberg voor zijn jarenlange inzet voor het behoud en de ontsluiting van de begraafplaats Campo Santo. Via allerlei acties wil de school zoveel mogelijk mensen warm maken voor de schoonheid van het Campo Santo. De jury was onder de indruk van de inzet en de echte betrokkenheid van leerkrachten en leerlingen. De school is erin geslaagd het belang van deze begraafplaats in heel Vlaanderen bekend te maken door niet enkel binnen te school te sensibiliseren maar ook daarbuiten.
• 2010: winnaar is de Buren van de Abdij uit Gent. Deze groep vrijwilligers houdt met tal van activiteiten de voormalige Sint-Baafsabdij open en hout op die manier de onderhoudstoestand van het gebouw in het oog. Eervolle vermeldingen gaan naar Op Stoapel uit Temse voor de maatschappelijke impact voor hun werking (erfgoed zeescheepsbouw in Temse) en de Twee Ambachten uit Assenede voro het project Victoria;

Provinciale Prijs voor Architectuur

Met deze prijs wil het Oost-Vlaams provinciebestuur een eigentijdse architecturale creatie, gerealiseerd op het grondgebied van onze provincie, bekronen. Architectuur wordt daarbij gezien als een duidelijke uitdrukking van een eigentijdse culturele identiteit.

• 2005: ging naar Jan De Vylder, Trice Hofkens en Bert van Boxelaere voor hun opmerkelijke verbouwing van café De Reisduif in de Ommegangstraat te Gent, naar een lichte en comfortabele woning. Door de verbouwing en het verwijderen van bijgebouwtjes werd een veel grotere ruimtelijkheid bekomen. Eervolle vermeldingen gingen naar Dial-architects Geert Pauwel en Bart Dehaene voor de verbouwing en uitbreiding van het Kunstencentrum Nieuwpoorttheater Gent en Cuypers en Q architecten voor de verbouwing van een spits tot woning met kantoor 'Saflot'.
• 2007: het thema is deze keer 'Architectuur voor de duurzaamheid'. De prijs stond ditmaal open voor alle functies en alle bouwkundige middelen. De prijs ging naar Jo Taillieu en Francesca de Fonseca voor het project 'Alleenstaande nieuwbouwwoning, Sint-Pietersstraat 3 te Semmersake'. Het bekroonde project omvat een nieuwbouwwoning die een oude boerderij vervangt in de beschermde dorpskern. Het ontwerp werd getest op culturele, ruimtelijke, ecologische en maatschappelijke en sociale duurzaamheid. Er is aan het dorpsgezicht in essentie niets gewijzigd: het was vroeger een erf en is thans opnieuw een erf.Een bijzondere vermelding kende de deputatie toe aan Jan De muynck en Karel Vandenhende voor de bouw van de gemeentelijke bibliotheek in Opstal.
• 2009: thema is meergezinswoning of groepswoningen. Gert Somers-ONO architectuur werd bekroond voor zijn renovatieproject: Klein Kwartier 5-15 L. Dosfelstraat 2-8 in Dendermonde. Het project omvat de renovatie van zes kleine arbeiderswoningen rug-aan-rug gelegen met aan vier grotere burgerwoningen. De boodschap die men met dergelijke architectuur wil geven is dat kwalitatief goede woningen niet altijd hoeven gesloopt te worden en vervangen door nieuwbouw.

Herbestemming van erfgoed

Bepalend voor het provinciale erfgoedbeleid is de steeds terugkerende wens om het erfgoed zijn verdiende plaats te geven in de samenleving van vandaag. De duurzame herbestemming van historische gebouwen is voor het provinciebestuur een belangrijk middel om ze te herwaarderen en te behouden voor de toekomst. Soms vervult het provinciebestuur hierin de rol van eigenaar, soms de rol van bouwheer. De gouverneur ondersteunt dit beleid, onder meer door zijn aanwezigheid bij belangrijke erfgoedinitiatieven.

Enkele sprekende voorbeelden

• Het voormalig  Bisschoppelijk Seminarie op de Reep te Gent dat rond de eerste binnenkoer omgevormd werd tot de Gentse vestiging van de Vlerick Management school en in een ander gedeelte, rond de tweede binnenkoer, het Huis van de Economie huisvest.
• Het Groot Vleeshuis op de Groentenmarkt in de Kuip van Gent kreeg een nieuwe bestemming als promotiecentrum voor Oost-Vlaamse streekproducten. De herbestemming sluit hier mooi aan bij de vroegere historische functie van het huis.
• Na de restauratie van de kerk, het Oud Huis en de Lange gang in de periode 1991-1998 doet het Caermersklooster, de voormalige kloosterkerk van de geschoeide karmelieten, vandaag dienst als Provinciaal Centrum voor Kunst en Cultuur, waar het jaar door tentoonstellingen plaatsvinden.
• Een mooi voorbeeld van het provinciale streven naar een goed bouwheerschap zijn de Scheepswerven van Baasrode. Het bestuur kocht dit patrimonium in 1990 aan om de provinciale baan te kunnen rechttrekken en te verbreden. Als gevolg van de toegenomen aandacht voor industrieel erfgoed werden echter de werkplaatsen, de dokken en de voormalige directeurswoning in 1993 beschermd als monument, zodat de initiële doelstelling moest worden opgeborgen. Het is de bedoeling om de volledige site nieuw leven in te blazen via een stappenplan.