Je bent hier: Gouverneur > Oost-Vlaanderen op de kaart > Cultuur > Erfgoed

Erfgoed

" Als wij ons vandaag mogen verheugen over het bezit van een aantal fraaie oude gebouwen, dan is dit in niet geringe mate te danken aan de inventiviteit van onze voorouders die steeds weer in staat waren om nieuwe bestemmingen voor oude structuren te bedenken. "  

Ename Expertisecentrum voor Erfgoedontsluiting 

Net naast de archeologische site in Ename bouwt de provincie momenteel een Erfgoedcentrum, waar onder meer een stuk van het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VIOE), het kenniscentrum inzake onroerend erfgoed, een stek zal vinden. Er zal ook ruimte zijn voor tentoonstellingen, voor een archeologisch depot, voor de presentatie van het erfgoedbeleid van de provincie, voor vergaderingen en congressen. Op 19 december 2005 gaf de gouverneur met een symbolische eerstesteenlegging het startsein voor de bouwwerken.

Dit centrum heeft als doel een brede waaier aan presentatietechnieken te ontwikkelen, die overal in de wereld gebruikt kunnen worden. Gebaseerd op wetenschappelijk en historisch onderzoek trachten de programma's van de vereniging het belang van en de begeestering voor het verleden over te brengen op het publiek o.a. door gebruik te maken van multimedia en virtuele realiteit.

Deze technieken rond multimedia en virtuele realiteit werden het eerst ontwikkeld rond het Provinciaal Archeologisch Museum van Oost-Vlaanderen in Ename. Het Expertisecentrum is daar een uitvloeisel van. Het bouwt verder op en rond het daar ontwikkelde concept en systeem. 

Cultureel erfgoed

Als Oost-Vlaming worden we bijna dagelijks met het onroerend erfgoed geconfronteerd. Gebouwen en andere, kleinere monumenten vertellen ons iets over onze cultuur, over de ontwikkeling van onze samenleving, hoe er in onze streken door de eeuwen heen werd geleefd en gewoond. Het erfgoed is als materiële getuige van het verleden een bouwsteen van onze identiteit, onze culturele biografie. Het cultureel erfgoed omvat alle tastbare ( voorwerpen, gebouwen, archeologische sporen, oude partituren...) en immateriële ( tradities, verhalen...) overblijfselen van onze beschavingsgeschiedenis waaraan we als samenleving waarde hechten.

Het integraal erfgoedbeleid

De jongste jaren buigen erfgoedzorgers zich over het geheel van het cultureel erfgoed met ruime aandacht voor de onderlinge verbanden, en hebben ze oog voor alle facetten van de erfgoedzorg: het inventariseren en wetenschappelijk onderzoeken van het erfgoed, de wettelijke bescherming, het bewaren en het ontsluiten. Het provinciebestuur vervult hierbij een voortrekkersrol. Ze doet dat ook op het vlak van het "geïntegreerd erfgoedbeleid", waarbij een wisselwerking wordt nagestreefd tussen het cultureel erfgoed en andere maatschappelijke sectoren zoals cultuurtoerisme, onderwijs, ruimtelijke ordening, stads- en regio-ontwikkeling, plattelandsbeleid, de zorg voor de regionale landschappen.

Het provinciebestuur hecht ook veel belang aan het niet-beschermde erfgoed, het onderhoud van de monumenten en hun interieurs, en de ontsluiting en maatschappelijke integratie van het erfgoed. Zij concretiseert dit beleid door het verstrekken van subsidies, door tentoonstellingen en publicaties, door het vervullen van een steunpuntrol en door de uitreiking van de provinciale prijzen voor Architectuur en voor Cultureel Erfgoed. De Prijs voor Cultureel Erfgoed is tweejaarlijks en wordt afwisselend uitgeschreven met de eveneens tweejaarlijkse Prijs voor Architectuur.

Provinciale prijzen

Bij de uitreiking van de eerste Provinciale Prijs voor Cultureel Erfgoed aan de vzw Levende Molens, op 14 maart 2005, lichtte de gouverneur in de Provincieraadzaal de plaats van de provinciale prijzen in het ruimere erfgoedbeleid toe.

Eind 2006, toen deze prijs voor de tweede keer werd toegekend, toonde het provinciebestuur zijn waardering voor de vele privé-eigenaars en vrijwilligers, openbare besturen en verenigingen die de samenleving zeer nauw proberen te betrekken bij waardevolle projecten in de archeologie en de monumenten- en landschapszorg. De prijs ging naar Erfgoed vzw in Oosterzele die zijn stek vond in de gerestaureerde pastorie in Moortsele.

De Provinciale Prijs voor Architectuur 2005 ging naar Jan De Vylder,Trice Hofkens en Bert van Boxelaere voor hun opmerkelijke verbouwing van café De Reisduif naar een lichte en comfortabele woning.

In 2007 wordt deze prijs opnieuw uitgeschreven. Het thema is deze keer 'Architectuur voor de duurzaamheid'. Voor deze editie komen projecten in aanmerking gerealiseerd in de provincie Oost-Vlaanderen.

Herbestemming van erfgoed

Bepalend voor het provinciale erfgoedbeleid is de steeds terugkerende wens om het erfgoed zijn verdiende plaats te geven in de samenleving van vandaag. De duurzame herbestemming van historische gebouwen is voor het provinciebestuur een belangrijk middel om ze te herwaarderen en te behouden voor de toekomst. Soms vervult het provinciebestuur hierin de rol van eigenaar, soms de rol van bouwheer. De gouverneur ondersteunt dit beleid, onder meer door zijn aanwezigheid bij belangrijke erfgoedinitiatieven.

Enkele sprekende voorbeelden

Het voormalig  Bisschoppelijk Seminarie op de Reep te Gent dat rond de eerste binnenkoer omgevormd werd tot de Gentse vestiging van de Vlerick Management school en in een ander gedeelte, rond de tweede binnenkoer, het Huis van de Economie huisvest.

Het Groot Vleeshuis op de Groentenmarkt in de Kuip van Gent kreeg een nieuwe bestemming als promotiecentrum voor Oost-Vlaamse streekproducten. De herbestemming sluit hier mooi aan bij de vroegere historische functie van het huis.

Na de restauratie van de kerk, het Oud Huis en de Lange gang in de periode 1991-1998 doet het Caermersklooster, de voormalige kloosterkerk van de geschoeide karmelieten, vandaag dienst als Provinciaal Centrum voor Kunst en Cultuur, waar het jaar door tentoonstellingen plaatsvinden.

Een mooi voorbeeld van het provinciale streven naar een goed bouwheerschap zijn de Scheepswerven van Baasrode. Het bestuur kocht dit patrimonium in 1990 aan om de provinciale baan te kunnen rechttrekken en te verbreden. Als gevolg van de toegenomen aandacht voor industrieel erfgoed werden echter de werkplaatsen, de dokken en de voormalige directeurswoning in 1993 beschermd als monument, zodat de initiële doelstelling moest worden opgeborgen. Het is de bedoeling om de volledige site nieuw leven in te blazen via een stappenplan.